<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom">
    <title>江戸美学研究会</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/" />
    <link rel="self" type="application/atom+xml" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/atom.xml" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2009-08-27:/ebilab//6</id>
    <updated>2010-07-16T11:32:04Z</updated>
    
    <generator uri="http://www.sixapart.com/movabletype/">Movable Type Pro 4.27-ja</generator>

<entry>
    <title>江戸のお産になに思う......</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/07/post-17.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2010:/ebilab//6.884</id>

    <published>2010-07-16T09:13:58Z</published>
    <updated>2010-07-16T11:32:04Z</updated>

    <summary>「妊娠中の食生活は、日本の土地で単純な農業によって自然につくられたものを、少しだ...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸の生活文化" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    <category term="江美研、江戸、お産、愛知県岡崎市、産婦人科、吉村正、河瀬直美、玄牝、げんぴん、いのちのためにいのちをかけよ、高城良子" label="江美研、江戸、お産、愛知県岡崎市、産婦人科、吉村正、河瀬直美、玄牝、げんぴん、いのちのために いのちをかけよ、高城良子" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">「妊娠中の食生活は、<br />日本の土地で単純な農業によって<br />自然につくられたものを、少しだけ食べるといいです。<br />江戸時代や明治時代の食生活がいいのです。<br />自然の法則にしたがって生きていた頃の食べ物を食べることで、<br />かつてのような自然なお産ができるようになっていきます」。<br /><br />そう語るのは愛知県岡崎市の産婦人科医、吉村正氏。<br />自然なお産を追求してきた吉村氏は1999年夏、江戸時代の伝統的建築工法で<br />「お産の家」を真実のお産のための、究極のお産施設として創り上げた。<br />自身が「古屋（ふるや）」と呼ぶように<br />この家は江戸時代、250年以上前の茅葺屋根の古民家を<br />愛知県北部の足助から移築したものだ。<br /></span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">吉村医院「お産の家」&rArr;<a title="お産の家" href="http://www.ubushiro.jp/">http://www.ubushiro.jp/</a></span></span><a title="お産の家" href="http://www.ubushiro.jp/"><br /></a><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br />妊婦たちは「お産の家」に毎日集い、古典的労働を行うという。<br />鋸で木を切り、斧で薪を割り、井戸で水を汲み、<br />古屋の床や壁を雑巾で拭く&hellip;&hellip;。<br />臨月の大きなお腹をかかえ、しっかり薪を割り、<br />単純作業のリズムがとても気持ちがいい、と言う。<br /></span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">そんな「お産の家」のドキュメンタリー『玄牝（げんぴん）』が<br />この秋公開される。<br />河瀬直美監督最新作だ。公式HP</span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">&rArr;</span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><a title="玄牝" href="http://genpin.net/">http://genpin.net/</a><br /><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%EF%BC%A7%EF%BC%A5%EF%BC%AE%EF%BC%B0%EF%BC%A9%EF%BC%AE.gif" alt="ＧＥＮＰＩＮ.gif" width="345" height="480" /></span><br />近著『いのちのために いのちをかけよ』（地湧社）には<br />&nbsp;次世代へ江戸のお産の素晴らしさをつなげたいという、<br />吉村氏の強い願いが詰まった一冊。<br /><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E3%81%84%E3%81%AE%E3%81%A1%E3%81%AE%E3%81%9F%E3%82%81%E3%81%AB%E3%81%84%E3%81%AE%E3%81%A1%E3%82%92%E3%81%8B%E3%81%91%E3%82%88.jpg" alt="いのちのためにいのちをかけよ.jpg" width="329" height="480" /></span><br /></span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span style="font-size: x-small;">吉村正氏は78歳になるが現役の産婦人科医。今まで２万例以上の赤ちゃんを取り上げている。</span></span></span><br /><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br />今回、江戸は江戸でも少し違ったかたちと相成ったが、<br />人間のあるべき姿がそこにある江戸の生活文化。<br />昨今の江戸回帰ブームは、そんな命や生き方への憧憬でもあるのだろう<br />と思いご紹介させていただいた。<br /><br />原文については、江美研コラム、高城良子さんの「江戸の子育て」をどうぞ。<br />吉村氏の講演を聞いた高城さんの</span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">心情が綴られています。<br /></span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">&rArr;</span></span><a title="コラム江戸の子育て" href="http://www.jlds.co.jp/ebi-column/kosodate/"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">http://www.jlds.co.jp/ebi-column/kosodate/</span></span></a><br /><br /></p>
<p><span style="font-size: small;">江戸美学研究会では、メンバーを募集しております。<br />江戸の文化を一緒に楽しんでいただける方、ぜひ、ご登録ください。</span><br /><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">&rArr;</span></span><a title="メンバー登録" href="https://www.jlds.co.jp/ebilab/moushikomi.html"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">https://www.jlds.co.jp/ebilab/moushikomi.htm</span></span>l</a><br /><br /></p>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>ほおずき市は夏の音色と彩り　</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/07/post-15.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2010:/ebilab//6.854</id>

    <published>2010-07-12T07:06:06Z</published>
    <updated>2010-07-13T05:25:04Z</updated>

    <summary>功徳日（くどくにち）とは寺社に参詣すると大きな功徳を得られるとされる特別な日です...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸の生活文化" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    <category term="7月10日" label="7月10日" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    <category term="7月9日" label="7月9日" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    <category term="あさくさ" label="あさくさ" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    <category term="えど，江戸，ほおずき市" label="えど，江戸，ほおずき市" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    <category term="しまんろくせんにち" label="しまんろくせんにち" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    <category term="四万六千日" label="四万六千日" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    <category term="御守" label="御守" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    <category term="浅草" label="浅草" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    <category term="雷除け" label="雷除け" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">功徳日（くどくにち）とは寺社に参詣すると大きな功徳を<br />得られるとされる特別な日です。<br />７月10日の四万六千日（しまんろくせんにち）は<br />そのご利益は４６，０００日分に相当すると言われています。</span></span></p>
<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">浅草の浅草寺では四万六千日のご縁日にちなんで<br />7月9日・10日は「ほおずき市」が開かれ多くの参拝客が訪れます。</span></span></p>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/01.jpg" alt="01.jpg" width="480" height="341" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-size: small;"><br /></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">さっそくお参りしておきましょう。</span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">雷除け</span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">は、四万六千日の９日、１０日限り授与されるものです。</span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/02.jpg" alt="02.jpg" width="237" height="177" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/16.jpg" alt="16.jpg" width="242" height="177" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/17.jpg" alt="17.jpg" width="480" height="360" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">
<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><br />10日は暑い一日でしたが、そこは四万六千日。<br />仲見世から境内にかけて普通に歩けないぐらいの人出でした。<br />境内には<em>&nbsp;</em>よしず張りの露店が並び、お姐さんたちの<br />威勢のよい掛け声が飛び交っています。</span></span></p>
</form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"></span>
<p><img src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/05.jpg" alt="05.jpg" width="242" height="173" /><img src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/06.jpg" alt="06.jpg" width="231" height="173" /></p>
<p><span style="font-size: small;"><span style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">ほおずきは下から順番に赤く実るんですね。</span></form></span></p>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/07.jpg" alt="07.jpg" width="239" height="314" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/08.jpg" alt="08.jpg" width="233" height="314" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">ほおずきの他に、釣りしのぶも売っています。</span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-size: small;"><br /></span></form>
<p><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/12.jpg" alt="12.jpg" width="238" height="318" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/12_2.jpg" alt="12_2.jpg" width="238" height="317" /></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">朝顔市とともに、ほおずき市は江戸の賑わい。<br />夏の暑さを忘れさせてくれるひと時でした。</span></span></p>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/13.jpg" alt="13.jpg" width="476" height="345" /></span>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>江戸の夏、朝顔百珍</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/07/post-14.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2010:/ebilab//6.818</id>

    <published>2010-07-08T05:13:30Z</published>
    <updated>2010-07-08T07:23:27Z</updated>

    <summary>７月８日、朝。合羽橋で七夕飾りの名残を横目に見ながら入谷へ。６日から始まった朝顔...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸の生活文化" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    <category term="江戸、朝顔市、入谷、鬼子母神、江戸風情、合羽橋、七夕、伝通院、小石川" label="江戸、朝顔市、入谷、鬼子母神、江戸風情、合羽橋、七夕、伝通院、小石川" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9548a.jpg" alt="DSC_9548a.jpg" width="214" height="331" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9528a.jpg" alt="DSC_9528a.jpg" width="220" height="332" /></span><br />７月８日、朝。合羽橋で七夕飾りの名残を横目に見ながら入谷へ。<br />６日から始まった朝顔市&hellip;&hellip;、８日の今日は最終日。<br /><br />長屋暮らしをしながらも鉢を置き、季節を楽しむ江戸っ奴たち。<br />そんな人々の暮らしをみた外国人は、身分に関係なく花を愛でる<br />姿をみて、その文化度の高さに驚いたという。<br /><br /></span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">朝顔は江戸時代から親しまれた夏の花。<br />品種改良しやすいことから<br />入谷あたりに住む武士が内職としていたという。<br />当時は黄色い花を咲かすものもあったそうだが&hellip;&hellip;。<br />今もそれぞれに目を楽しませてくれる。<br />曜白、桔梗咲き、団十朗&hellip;、あれも、これも、みんな朝顔。</span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9522a.jpg" alt="DSC_9522a.jpg" width="224" height="149" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9061a.jpg" alt="DSC_9061a.jpg" width="225" height="149" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9527a.jpg" alt="DSC_9527a.jpg" width="448" height="293" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9512a.jpg" alt="DSC_9512a.jpg" width="138" height="205" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9519a.jpg" alt="DSC_9519a.jpg" width="310" height="204" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9507a.jpg" alt="DSC_9507a.jpg" width="448" height="296" /><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">今年の人気は、ひと鉢で４色の花が咲くもの。<br />鬼子母神（正式な鬼の地は子育の善神であることからツノがない）で、<br />朝顔市のときだけの小さなお守りを買う。<br />南無妙〜の声とともに切り火で清めてもらうと、心も洗われる。<br />花の美しさだけでなく、江戸情緒も一緒に楽しむ朝顔市。<br />行きそびれてしまった人は、18日・19日に小石川の伝通院へどうぞ。<br /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9553a.jpg" alt="DSC_9553a.jpg" width="219" height="330" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9535a.jpg" alt="DSC_9535a.jpg" width="220" height="330" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9532a.jpg" alt="DSC_9532a.jpg" width="219" height="331" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9505a.jpg" alt="DSC_9505a.jpg" width="218" height="331" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_9074a.jpg" alt="DSC_9074a.jpg" width="436" height="292" /><br /></span></span></span></p>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>江戸の商標1ー「笹乃雪」</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/06/1.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2010:/ebilab//6.747</id>

    <published>2010-06-09T04:28:02Z</published>
    <updated>2010-06-11T03:10:20Z</updated>

    <summary>江戸のデザイン研究でこれからは「江戸の商標」をテーマに調べていきます。 まず商標...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸のデザイン" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    <category term="江戸、美学、江戸好き、ロゴマーク、商標、笹乃雪、根岸、豆富、老舗、東都のれん会、きぬごし、御膳料理" label="江戸、美学、江戸好き、ロゴマーク、商標、笹乃雪、根岸、豆富、老舗、東都のれん会、きぬごし、御膳料理" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<p>江戸のデザイン研究でこれからは<br />「江戸の商標」をテーマに調べていきます。</p>
<p>まず商標についてですが、<br />解説によると需要者が自社の商品又はサービスを他社の商品<br />又はサービスと見分けることができるように、<br />商品又はサービスについて使用する目印（識別標識）のことです。<br />つまり、自他識別性を本質とする識別標識が商標です。<br /><br />文献によると商標のたぐいは江戸以前の古い時代からあったそうですが、<br />商標に対する関心や興味が特に高まったのが<br />江戸の成熟期である文化文政年代と言われています。<br />今日われわれが見られる江戸時代の商標は<br />大きく分けて二つの形で存在しています。<br />一つは趣味家の蒐集した張込帖にあるもので<br />全国の公私の図書館や個人所蔵として残っています。<br />もう一つは、数は少ないが書物の中に挿画として残っているものです。<br /><br />「江戸の商標」についての解説や図柄は、<br />図書館や資料館の書物や先人たちの研究から適宜利用させてもらいました。</p>
<p><span style="color: #008000;"><strong><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><strong><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E5%8E%9F%E3%81%95%E3%82%93%E3%81%B81.gif" alt="" width="324" height="490" /></strong></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span></strong></span><span style="color: #008000;"><strong>江戸の商標「笹乃雪」</strong></span></p>
<p><span style="color: #008000;"><span style="color: #333333;">今回は、豆富料理で有名な根岸「笹乃雪」の商標です。<br />「笹乃雪」の名の起こりは、初代玉屋忠兵衛が元禄四年（約三百十五年前）<br />上野の宮様（百十一代後西天皇の親王）のお供をして京より江戸に移り、<br />江戸で初めて絹漉豆富を作ったそうです。<br />この頃、江戸には木綿漉豆腐はあったが絹漉豆富は無かったそうです。<br />こうしたことから宮様はこの豆富をことのほか好まれ<br />「笹の上に積もりし雪の如き美しさよ」と賞賛され、<br />「笹乃雪」と名づけ、それを屋号としたそうです。<br />淡雪とか笹の雪とかは、すべて豆富の異名で、<br />春の雪のように舌にたまらないという意味もあるそうです。<br /><br />この商標の矩形は、古くから伝わる調和的で美しい比率である<br />黄金比（黄金分割）のフォルムを持っていて<br />見る人が自然と美しいと感じる<br />矩形（長方形）になっているのがすごいです。<br />ビジュアル的には、笹の葉の上に雪が落ちている様を右上と左下に配し、<br />その斜め中間に店名である「笹乃雪」を位置づけるなど<br />人間の視覚導線を巧みに活用したレイアウトになっています。<br />「笹乃雪」の「乃」に特徴を持たせているのも面白い。<br />店名のショルダーとして「きぬごし」を入れ、<br />その上に「御膳」、そして右には所在地、<br />左下には初代玉屋忠兵衛の略字「玉忠」で締めています。<br /></span></span></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><span style="color: #008000;"><span style="color: #333333;">笹乃雪のお店のHPは、http://www.sasanoyuki.com/です。</span></span></p>
<p><span style="color: #008000;"><span style="color: #333333;">私も何回かおじゃましたことがありますが、とても良いお店です。</span></span></p>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>新たな三社祭の風景</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/05/post-13.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2010:/ebilab//6.696</id>

    <published>2010-05-16T06:48:37Z</published>
    <updated>2010-05-18T05:32:59Z</updated>

    <summary><![CDATA[&nbsp;５月１６日、浅草の町は早朝から忙しない。６時の宮出しに合わせ、祭装束...]]></summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸の生活文化" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    <category term="三社祭、スカイツリー、浅草、神田祭、下谷祭、粋、意気地、いなせ、お囃子、写真投稿、江戸散歩、浴衣" label="三社祭、スカイツリー、浅草、神田祭、下谷祭、粋、意気地、いなせ、お囃子、写真投稿、江戸散歩、浴衣" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_8538B.jpg" alt="DSC_8538B.jpg" width="319" height="480" /><br /><br /><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">&nbsp;</span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">５月１６日、浅草の町は早朝から忙しない。<br />６時の宮出しに合わせ、祭装束の人や見物人が足早に行く。<br />今年は珍しく連日晴天に恵まれたからもあってか<br />３日間で160万人以上の人が出たという。担ぎ手だけで8000人以上。<br /><br />今年の三社祭は大きなイザコザもなく</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">（といっても喧嘩、小競り合いに怪我はつきものだが）、<br />無事に宮入まで恙なく執り行われた。<br />例年と一番違うことは、雷門通りを行き交う神輿のバックに<br />スカイツリーがそびえて見える風景。<br />どうもチグハグな印象が否めないがきっとすぐに見慣れてしまうのだろう&hellip;&hellip;。</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_8518A.jpg" alt="DSC_8518A.jpg" width="217" height="327" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_8225A.jpg" alt="DSC_8225A.jpg" width="219" height="327" /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_8451A.jpg" alt="DSC_8451A.jpg" width="435" height="287" /><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">見える景色は変わっても、小さい頃から祭囃子を聴き<br />神輿の熱気を間近に見て育った子どもたちに受け継がれる</span></span><br /><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">祭への想いや心意気はきっと変わらないことだろう。</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br />見たことのない方は、一度は体感してほしい。<br />神田、下谷は終わってしまったが</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">大きなことろでは鳥越祭が控えている。<br />荒々しい熱気の中に、譲り合いの心であったり<br />子どもたちを地域の子として見守り育てる昔っからの江戸っ奴の心情が伺われる。<br />粋、鯔背や意気地は</span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">言葉で言いあらわすことは難しいが<br /></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">何となく感じ取れる瞬間がそこ此処にあるのが祭なのだ。<br /><br /></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">来週は祭につきもののお囃子の話！</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span style="color: #800080;">追記</span></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span style="color: #800080;">江戸美学研究会では、江戸の風情を感じさせる写真を募集。<br />江戸好き、写真好きの方のお写真をお待ちしています。</span></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span style="color: #800080;"><br /><a title="江戸写真を投稿する" onclick="window.open('http://www.jlds.co.jp/ebiphoto','','width=683,height=870');return false;" href="http://www.jlds.co.jp/ebiphoto" target="_blank">右の写真投稿フォーム「江戸写真観に投稿」</a>からご応募ください！</span></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="color: #800080;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span style="color: #ff00ff;"><a title="江戸美学研究会メンバー登録" onclick="window.open('https://www.jlds.co.jp/ebilab/moushikomi.html','','');return false;" href="https://www.jlds.co.jp/ebilab/moushikomi.html" target="_blank">メンバー登録</a>もお待ちしています。</span><br /><span style="color: #ff00ff;">これからの季節、</span></span></span></span><span style="color: #ff00ff;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">江美研みんなで</span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">浴衣で江戸散歩を楽しみましょう。</span></span></span><br /></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"></span>
<p>&nbsp;</p>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>お江戸修学珍道中！</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/04/post-12.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2010:/ebilab//6.626</id>

    <published>2010-04-27T06:04:26Z</published>
    <updated>2010-04-28T02:55:37Z</updated>

    <summary>今年１月、江戸美学研究会に山形県の酒田市立第三中学校の先生より修学旅行のご相談を...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸の生活文化" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    <category term="江美研、お江戸、修学旅行、酒田市立第三中学校、ポーラ文化研究所、江戸の化粧、江戸の髪型、六華庵、浮世絵、美人画、竺仙、着物、老舗呉服、人形町、新参者、江戸小紋、型紙" label="江美研、お江戸、修学旅行、酒田市立第三中学校、ポーラ文化研究所、江戸の化粧、江戸の髪型、六華庵、浮世絵、美人画、竺仙、着物、老舗呉服、人形町、新参者、江戸小紋、型紙" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">今年１月、江戸美学研究会に山形県の酒田市立第三中学校の先生より<br />修学旅行のご相談をいただいた。<br />東京への修学旅行中、江戸の風俗──特にファッションについての<br />グループ研究をしたい生徒さん達がいるが、訪ねてよいかとのこと。<br />思いがけないお問い合わせであった。<br />しかし「困ってる人は放っとけない」のが江戸の人情、江戸の美学！<br />ということで、実際に資料を見せていただけて、<br />お話を伺える取材先をアテンドさせていただくことと相成った。<br />今回は、修学旅行当日の様子をレポート！</span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">４月22日（木）<br />朝からあいにくの雨模様。宿泊先に迎えにいくと待っていたのは女の子４人。<br />まずは、江戸時代の女性の髪型や化粧についてのお話をうかがうために<br />最寄りのポーラ文化研究所のポーラ化粧文化情報センターを訪ねる。<br />なぜ髪を結っていたのか、流行の髪型、どうやって手入れをしていたのか、<br />どのくらい髪は長かったのか、化粧の仕方、化粧道具などなど&hellip;&hellip;<br />お話を伺いながら、資料を拝見！<br />お歯黒のための鉄血（かね）を再現したものも見せていただいた。<br />とても口に入れるものとは思えない臭いにビックリ。</span></span></p>
<span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_7998a.jpg" alt="DSC_7998a.jpg" width="475" height="317" /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: x-small;">一生懸命ノートに書き留める。果たして漢字は分かっているのか！？ ハタと思う。</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">場所を合羽橋に移して、取り敢えずランチ。<br />移動がてら合羽橋といえば&hellip;&hellip;ということで食品サンプル屋さんに立ち寄る。</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_7748a.jpg" alt="DSC_7748a.jpg" width="332" height="219" /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_7755a.jpg" alt="DSC_7755a.jpg" width="145" height="219" /><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: x-small;">合羽橋の「ワッフル Y」でランチ。メニューはムール貝ときのこのショートパスタ。</span></span><br /></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">訪ねた先は浮世絵版画と和小物を扱う下町木版画廊。<br />浮世絵の刷り方や絵から読み取るその時代背景、ストーリー、江戸の洒落<br />など、美人画を見ながらお話いただいた。<br />浮世絵には、江戸時代の風俗を読み解くヒントが隠されていて実は奥が深い。</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_7777a.jpg" alt="DSC_7777a.jpg" width="480" height="319" /></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: x-small;">もう少し大人になったらこの美しさを理解できる日が&hellip;&hellip;。</span></span><br /></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">最後に日本橋の三越前で銀座線下車。<br />三越の大きさとその風格に一同、驚きを隠さない。<br />向かう先は小舟町、この辺りは<br />今、TBSドラマ「新参者」の舞台、人形町にほど近い。<br />1842年創業の老舗、竺仙で当時の流行や現代の着物との違い、<br />どのくらいの値段だったのか、<br />ひとりどれくらいの着物を持っていたのかなどを伺い、<br />小紋の着尺と型紙なども見せていただいた。</span></span></p>
<span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_8034a.jpg" alt="DSC_8034a.jpg" width="480" height="322" /></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: x-small;">小紋柄の型紙。今は数少ない職人による精緻な手仕事に見入る。</span></span><br /></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">10時から15時までの短い時間の江戸の修学旅行。<br />この日は徐々に雨あしも強くなり、４月も半ば過ぎとは思えない寒さ。<br />慣れない街を歩き、混み合う電車に乗り、彼女たちはさぞ疲れたことと思う。<br />そして、少し難しいところもあったかもしれない。<br />でも少しでも江戸文化に触れ、記憶にとどめ、<br />江戸美学のよき理解者になってもらえれば嬉しい限り。</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_8026a.jpg" alt="DSC_8026a.jpg" width="77" height="117" /></span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_7995a.jpg" alt="DSC_7995a.jpg" width="137" height="90" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_7996a.jpg" alt="DSC_7996a.jpg" width="137" height="90" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_7994a.jpg" alt="DSC_7994a.jpg" width="135" height="91" /></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: x-small;">小澤 翠さん、佐藤愛美さん、草深夏美さん、小池杏奈さん、お疲れさまでした。</span></span></form>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">また、今回ご協力くださいました<br />ポーラ文化研究所 富沢洋子さま、下町木版画廊の島田賢太郎さま、<br />竺仙五代目当主 小川文男さま、ありがとうございました。<br /><br />【ご協力先】</span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><a href="http://www.po-holdings.co.jp/csr/culture/bunken/">ポーラ文化研究所</a><br /><a href="http://www.rokka-an.com/">下町木版画廊（六華庵）</a><br /><a href="http://www.chikusen.com/">竺仙</a></span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></p>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>江戸文字の魅力4---「籠文字」</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/04/4---.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2010:/ebilab//6.587</id>

    <published>2010-04-07T04:26:54Z</published>
    <updated>2010-04-12T10:04:03Z</updated>

    <summary>江戸文字とは、江戸時代に盛んに使用された図案文字の総称で江戸情緒豊かな、相撲、歌...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸のデザイン" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    <category term="千社札、提灯、江戸文字、池上本門寺、三社祭、半纏、祭、籠文字、浅草寺、伝統、手書き" label="千社札、提灯、江戸文字、池上本門寺、三社祭、半纏、祭、籠文字、浅草寺、伝統、手書き" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<p><span style="font-family: book antiqua,palatino; font-size: small;">江戸文字とは、江戸時代に盛んに使用された図案文字の総称で<br />江戸情緒豊かな、相撲、歌舞伎、寄席、提灯や千社札に<br />使われる文字などを総称して「江戸文字」と呼んでいる。<br /><br />提灯や千社札に使われる肉太の力強い書体を指して<br />「籠文字（かごもじ）」と言われています。</span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino; font-size: small;"><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E6%8F%90%E7%81%AF%E9%80%A3%E7%B6%9A.gif" alt="提灯連続.gif" width="490" height="328" /></span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino; font-size: small;">江戸末期の浮世絵師、梅素亭玄魚・書家名「田キサ」、<br />歌川芳兼、書家名・「田てう」らが<br />提灯や千社札に用いた力強い書体・力（ちから）文字が、<br />町火消しの纏（まとい）や半纏（はんてん）などの<br />染物の文化の中で熟成され、洗練されてきました。</span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino; font-size: small;"><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E5%8D%8A%E7%BA%8F1JPG.gif" alt="" width="328" height="490" /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E5%8D%8A%E7%BA%8F2.gif" alt="" width="328" height="490" /></span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino; font-size: small;">この書体が、明治大正になって、<br />題名納札（だいめいのうさつ）（千社札）の大家である「太田櫛朝」、<br />提灯や千社札の意匠の達人である<br />初代と二代の「高橋藤」という三大名人たちによって確立されました。</span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino; font-size: small;"><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E5%8D%83%E7%A4%BE%E6%9C%AD1.gif" alt="" width="368" height="490" /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">籠文字は篭文字とも書きます。<br />文字は一筆書きでなく、輪郭をとってから中を塗りつぶします。<br />塗り潰す部分に篭目状に斜線を入れたことから「籠文字」と<br />呼ばれるようになったと言われています。<br />籠文字は、江戸文字の中でも、<br />太い筆で墨をたっぷり付けて書くのではない装飾的なつくり文字で、<br />現代のレタリングに通じるものがあります。<br />字画が厚めで、やや四角いフォルムを持つのが特徴で、<br />提灯、千社札、半纏などに入れる文字として用いられてきたので<br />めりはりの効いて、くっきりとして、</span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">遠目でもよく目立つような工夫がなされています。<br />反転文字として使われることも多く、輪郭線として使われることもあります。</span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E6%B5%85%E8%8D%89%E5%AF%BA%E6%8F%90%E7%81%AF.gif" alt="" width="368" height="490" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E9%A2%A8%E9%9B%B7%E7%A5%9E%E9%96%80.gif" alt="" width="490" height="368" /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">浅草寺の大提灯の文字が籠文字であるかどうかが疑問となり<br />浅草寺指定の大提灯を制作した職人に問い合わせたところ<br />この文字は籠文字ではなく、文字の周りに「髭」がついている書体で<br />通常「髭文字（ひげもじ） 」と呼んでいる書体で書かれているそうです。<br />提灯に描く文字はすべて籠文字ではなく、<br />依頼主の要望によってさまざまであることを知ることができました。<br />昨今、巷には江戸文字のフォントがいろいろ出てきています。<br />このフォント文字だと形だけをとらえているようで、</span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">なにか物足りなさを感じます。<br />やはり江戸文字は、基本的に「手（筆）で書く」伝統的な技術であることから<br />この提灯のように手書きであると、人間的な温もりや個性が出ている</span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">手書き文字が本来の姿だと思いました。<br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><br /></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino; font-size: small;"><br /></span></p>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>江戸文字の魅力 3---「勘亭流」</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/03/-3---.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2010:/ebilab//6.538</id>

    <published>2010-03-15T06:16:54Z</published>
    <updated>2010-04-07T05:53:35Z</updated>

    <summary>江戸文字とは、江戸時代に盛んに使用された図案文字の総称で 江戸情緒豊かな、歌舞伎...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸のデザイン" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    <category term="歌舞伎、相撲、寄席、勘亭流、江戸、浅草、東京江戸博物館、中村屋、江戸文字、" label="歌舞伎、相撲、寄席、勘亭流、江戸、浅草、東京江戸博物館、中村屋、江戸文字、" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">江戸文字とは、江戸時代に盛んに使用された図案文字の総称で<br /> 江戸情緒豊かな、歌舞伎、相撲、寄席などに<br /> 使われる文字などを総称して「江戸文字」と呼んでいる。</span></span></p>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E5%8F%B0%E6%9C%AC%EF%BC%92.gif" alt="" width="326" height="490" /></span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E6%AD%8C%E8%88%9E%E4%BC%8E%E5%BA%A7%E7%AD%8B%E6%9B%B8%E3%81%8D1.gif" alt="" width="322" height="490" /></span></span></form>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">勘亭流文字は歌舞伎専用の「書」であった。</span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">勘亭流の始まりは、徳川時代の安永８年（1779）の正月、<br />江戸中村座、座主九代目中村勘三郎丈が、<br />日本橋堺町に住む御家流書家、岡崎屋勘六に<br />中村座の春の狂言の大名題「御贔屓年々曽我」の表看板・番附等の揮毫を<br />依頼し筆を執ったのが最初といわれ、<br />その独特の書体は江戸市民の評判となって、<br />勘六の号「勘亭」から「勘亭流」の名がついたとされています。</span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E5%A2%93%E5%85%A8%E6%99%AF.gif" alt="" width="368" height="490" /></span><br /></span></span></p>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">浅草の清光寺には岡崎屋勘六のお墓があり、 墓石裏面には『ありがたや</span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">&nbsp;</span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">心の雲の晴れ渡り　只一筋に向かう極楽』と、勘亭流で刻まれています。</span></span></form> <span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E5%A2%93%E8%A3%8F%E9%9D%A21.gif" alt="" width="257" height="344" /></span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">先学の研究によれば、御家流から、浄瑠璃の床本（五行本）、狂言本を経て、</span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">芝居文字へと至るようで、岡崎屋勘六・勘亭を芝居文字の創始者ではなく、<span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">&nbsp;</span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">完成者と位置づけているそうです。</span></span></form>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/3%E5%B9%95%E7%9B%AE%E3%81%AE%E6%AD%A3%E6%9C%AC1.gif" alt="3幕目の正本1.gif" width="275" height="353" /> </span><br /></span></span></p>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E8%A1%A8%E7%B4%99.gif" alt="" width="490" height="731" /><br /></span></span></form>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">勘亭流の特徴は、<br />歌舞伎の舞を発想し柔らかなフォルムを表現してます。<br />歌舞伎界で勘亭流が使われたのは台本や楽屋表示など<br />宣伝物でない内向けのものと、芝居小屋の表看板や番付などで<br />用途に合わせて文字の大きさや読みやすさも変えるようです。<br />看板、番付などを書く時は、装飾的な要素が多く<br />「勢い」よりも「姿」に重点が置かれます。<br />墨をどっぷりつけ、内へ内へと文字を巻きこみながら、<br />枠いっぱいに隙間なく流麗に書いていきます。<br />勘亭流の書体には<br />●「字を太くすることにより隙間をなくす」（＝空席が少ないように）<br />●「文字に丸みをもたせ尖らせない」（＝興行の無事円満を祈る）<br />●「ハネは内側に入れる」（＝お客様を芝居小屋に招き入れる）<br />というように、「文字」という面から、観るものを歌舞伎の世界へと<br />誘ってくれる意味合いもあるそうです。<br />また、「こんなにしても読めますか？」と、簡単に読めない程、<br />ぎっしりと詰めて書かれ、読めないくらいのものを読むのが<br />「芝居通」であるという遊び心を刺激していたようです。<br />文字と言う伝達機能よりもビジュアル的に<br />心に届くことが優先されていたのかも？</span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E8%AA%AD%E6%9C%AC2.gif" alt="" width="182" height="276" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E8%AA%AD%E6%9C%AC1.gif" alt="" width="185" height="271" /></span><br /></span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">また一般書道とは異なり、姿・形を表す書法なので<br />重ね書きなど"補筆"　をして丹念に文字を<br />仕上げてゆくのも勘亭流の特色でもあります。<br />筆は穂の短いものを使います。<br />特に筆の腹の部分を使うことが肝心だそうです。<br />墨については墨色の薄いものは不吉として嫌いますので<br />黒々とたっぷりとした色合いに仕上げます。</span></span></p>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E8%AA%AD%E6%9C%AC3%E6%9B%B8%E3%81%8D%E6%96%B9.gif" alt="" width="119" height="490" /></span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E3%81%A7%E3%82%93%E3%81%A7%E3%82%93%E3%82%82%E3%81%AE.gif" alt="" width="151" height="490" /></span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E4%B8%96%E8%A9%B1%E3%82%82%E3%81%AE.gif" alt="" width="90" height="490" /></span></span></form>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">文字の書き順（上の左）はいろいろですが、<br />筆先をいっさい外にはねないよう内側に内側にと向かわせます。<br />空白部分を少なくするため、肉太に丸みを持たせ、<br />そして柔らかく、ゆっくりと書きます。<br />勘亭流はすべてがこの書き方でなく、<br />歌舞伎の演目により表現は異なります。<br />もともと人形浄瑠璃のために書かれた<br />歴史的な義太夫狂言ものは重々しく（上の真ん中）、<br />庶民生活を題材とした世話狂言もの（上の右）は軽く書くそうです。<br />また一般書道とは異なり、姿・形を表す書法なので重ね書き等<br /> "補筆"　をして丹念に文字を仕上げてゆくのも<br />勘亭流の特色と言われています-。</span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSCF4355.gif" alt="" width="490" height="368" /><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">江戸時代（1805 年）の中村座を再現している江戸東京博物館の<br />常設展示の芝居小屋には勘亭流文字で書かれた看板が至る所にあります。<br />入口周りはとても派手で、たいへん賑わっている<br />当時の雰囲気が感じとることができます。<br />櫓には中村座の座紋「角切り銀杏」と<br />「中むらかん三郎　きやうげんづくし」とあります。<br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E5%A4%A7%E7%9C%8B%E6%9D%BF2.gif" alt="" width="368" height="490" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">芝居小屋の正面に大きな看板が３枚あります。<br />右は「瀬川路考」、<br />左は「岩井半四郎」と書いてあるのが読めます。<br />真ん中がまるで読めません。<br />なんて書いてあるんでしょう？<br />係の人に聞いてみたところ<br />「猿わかかん三良（さるわかかんざぶろう）」と読むそうです。<br />いや〜難解です、崩しに崩した勘亭流文字は！</span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E7%AB%8B%E3%81%A6%E3%81%AA%E3%81%8C%E7%9C%8B%E6%9D%BF.gif" alt="" width="368" height="490" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">今日では、保坂光亭師(1907〜1997)が<br />文字と文字との間隔を毛筋一本はなした書き方に調整し<br />読みやすいように配慮されているようですが、<br />隙間が僅かな字面のイメージには変わりがありません。<br /><br />江戸の庶民文化「歌舞伎」がその伝統を守りつつ<br />時代に応じて革新し続けているように<br />勘亭流文字も歌舞伎の進化に寄り添いながら<br />時代に沿った表現やフォルムが<br />少しずつ変化してきていることを感じました。</span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E6%AD%8C%E8%88%9E%E4%BC%8E%E7%B5%B5%EF%BC%92.gif" alt="" width="490" height="368" /><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-size: xx-small;">参考図書：歌舞伎座絵本番付、勘亭流字典、歌舞伎文字勘亭流読本</span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-size: xx-small;"> （松竹松山図書館蔵）</span><br /></form></span></span></p>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></form>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></p>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></form>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></p>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></form><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /></span></span></form>
<p>&nbsp;</p>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>江戸文字の魅力 2---「寄席文字」</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/02/-2---.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2010:/ebilab//6.508</id>

    <published>2010-02-24T06:37:07Z</published>
    <updated>2010-04-07T05:52:56Z</updated>

    <summary>江戸文字とは、江戸時代に盛んに使用された図案文字の総称で江戸情緒豊かな、相撲、歌...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸のデザイン" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    <category term="江戸、江戸文字、寄席、寄席文字、両国、江戸見物、縁起文字、" label="江戸、江戸文字、寄席、寄席文字、両国、江戸見物、縁起文字、" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<p><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 0.8em;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: medium;">江戸文字とは、江戸時代に盛んに使用された図案文字の総称で<br />江戸情緒豊かな、相撲、歌舞伎、寄席などに<br />使われる文字などを総称して「江戸文字」と呼んでいる。<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/02/24/6.gif" alt="6.gif" width="490" height="335" /></span></span><br /></span></span></span><span style="font-size: 0.64em;"><em><span style="font-size: xx-small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">寄席、小芝居、飲食店で賑わった両国橋（宝暦時代の古図・江戸東京博物館）</span></span></em></span></p>
<div><span style="font-size: 0.51em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 0.64em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"> 地方から江戸へ出てきた人間が寄席や芝居小屋のある<br />両国へと見物の足を伸ばすのが、<br />いわば江戸見物のてはじめであったそうだ。</span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><br /></span></span></span></span></span></span><br /></span></span></span></div>
<div><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-size: 1.95em;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/8.gif" alt="" width="490" height="450" /></span></form>
<div><span style="font-size: 0.9984em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 0.8em;">&nbsp;</span></span></span><span style="font-size: 0.51em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><em><span style="font-size: xx-small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">江戸時代の見世物小屋（江戸の見世物・江戸東京博物館）</span></span><span style="font-size: 0.8em;"><br /></span><span style="font-size: 0.512em;"><br /></span></em><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: medium;">今回取上げる寄席で使われている寄席文字は、<br />ビラ文字がその起源である。<br />寛政３年（1791）、大阪から江戸に来た岡本萬作が<br />寄席場である議席を開き、<br />寛政10年（1798）、神田豊島町藁店（わらだな）に<br />「頓作軽口噺（とんさくかるくちばなし）」の看板を掲げ、<br />風呂屋や髪結床など人の集まるところにビラ、<br />すなわちポスターを貼って宣伝を始める。<br />これが寄席、そして寄席ビラの始まりで<br />当時の文字自体は特殊のものではなく<br />ごく普通のお家流だったと言われている。</span></span></span></span></span></span></span></span></div>
<div><span style="font-size: 0.51em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: medium;"><br /></span></span></span></span></span></span></span></span></div>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"> <img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/9.gif" alt="" width="183" height="490" /><br /></span><span style="font-size: 0.78em;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: xx-small;"><em>随筆寄席風俗より高座絵（江戸東京博物館）</em><br /></span></span><br /><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: medium;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">ちなみに「寄席」という呼び名は、人を集める場所なので<br />「寄せ場」と呼んでいたものが「寄せ」と略され<br />後に「寄席」と呼ばれるように定着したそうである。<br /></span></span><br /></span></span> <span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"> <img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/3.gif" alt="" width="320" height="490" /></span>
<div><span style="font-size: 0.51em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><em><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: xx-small;">初代林家正蔵　天明元1781年〜天保1842年（『笑話之林』東京大学総合図書館）</span></span></span></em></span></span></span></div>
<div><span style="font-size: 0.51em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><em><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: xx-small;"><br /></span></span></span></em></span></span></span></div>
<div><span style="font-size: 0.51em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-size: 0.8em;"><span style="font-size: 0.512em;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: medium;"> 今</span></span></span><span style="font-size: 1.95em;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: medium;">日見られる寄席文字の基本となったビラ字の誕生は<br />天保年間（1830〜）寄席が隆盛になったころ、<br />神田豊島町藁店に住む紺屋の職人栄次郎が、<br />本業の傍ら筆の立つことから<br />芝居の勘亭流と当時の広告機関であった提灯屋の文字を<br />折衷し、大入りを願う隙間のない<br />まろやかな寄席独特の文字を<br />創りだし書いた＜ビラ＞がその起こりである。</span></span><br /></span></span><br /></span></span></span></div>
<span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-size: 1.95em;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E9%88%B4%E6%9C%AC%E6%8F%90%E7%81%AF3JPG.gif" alt="" width="490" height="368" /></span></form><br /> <span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-size: 1.95em;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E9%88%B4%E6%9C%AC%E6%8F%90%E7%81%AFJPG.gif" alt="" width="490" height="368" /></span></form><br /> <em><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: xx-small;"> 上野鈴本演芸場の提灯に書かれた寄席文字<br /></span></span><br /></em><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: medium;">当初はもちろん手書きであったが、<br />寄席の興行もますます盛んになり江戸市中には<br />二百軒あまりの寄席ができたという。<br />安政年間（1854〜）には、<br />需要に応じて手書きでは間に合わなく<br />木版手摺りの版行（はんこう）ビラが考案された。</span></span><br /></span><br /> <span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/5.gif" alt="" width="490" height="360" /></span></div>
<div><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: xx-small;"><em> 江戸時代の高座風景（『春色三題噺』東京都立中央図書館加賀文庫所蔵</em><br /></span></span><br /><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: medium;">寄席文字は、墨はお客様、余白は客席の畳にたとえて<br />「お客様がすき間なく一杯に入ってくださるように」<br />との願いを込めてなるべく文字の間を空けず、<br />地色の白を埋めるように、<br />さらに客入りが尻上がりになるように<br />右肩上がりに書いていく縁起文字である。<br /></span></span><br /> <span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E6%96%87%E5%AD%97%E3%82%A2%E3%83%83%E3%83%97.gif" alt="" width="490" height="368" /></span></div>
<div><br /><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: medium;">寄席文字の特徴<br />●余白を少なくつめて<br />上にも書いたように、空席を少なくという意味から、<br /> 文字間を空けず余白をなるべく少なく書きます。<br />●画数の多い字は書きやすい<br /> みっちり隙間なく書くので画数の少ない字、<br /> 例えば「さん生」などの字は難しいとされている。</span></span><br /><br /> <span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E5%90%8D%E5%89%8D%E6%9C%AD.gif" alt="" width="490" height="368" /></span></div>
<div>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: xx-small;"><em> 橘流一門による新宿末広亭の寄席文字</em><br /></span></span><br /><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: medium;">●やや縦長に書く<br />縦長に書くと、綺麗に見えるので、<br /> 漢字は縦：横が４：３の比率になるように。<br /> また、ひらがな、カタカナは、正方形に書くと綺麗。<br />●一定の太さで線は太く<br />筆に墨をたっぷりとつけて、<br /> 太く、一定の太さになるように書きます。<br /> 書道のようにかすれを作らないようにするのもポイント。</span></span><br /> <br /> <span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/3%E7%9C%8B%E6%9D%BF.gif" alt="" width="490" height="368" /></span></div>
<div><br /><span style="font-size: 1.25em;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: medium;">●横線は右上がりに<br />寄席の業績や芸がだんだん良くなるようにという思いから、<br /> 横の線は右上がりに書きます。<br />●線は平行に<br />文字のバランスを考えて、<br /> 縦、横、斜めの線が二本以上並ぶときは、<br /> 平行になるように書き、<br /> その間の余白も均等になるようにする。</span></span><br /></span><br /> <span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E5%A4%9C%E6%99%AF%E5%90%8D%E6%9C%AD.gif" alt="" width="490" height="368" /></span><br /> <span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E5%BA%97%E5%A4%9C%E6%99%AF.gif" alt="" width="490" height="368" /></span></div>
<div><br /><span style="font-size: medium;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">新宿末広亭に行くと迫力のある直筆の一枚看板や<br />四人看板、二人看板が数多く見られ<br />寄席独特のなんだかわくわくするような楽しい雰囲気が<br />館前の寄席文字から伝わってくる。<br />提灯に灯りがともる夕暮れ時が、寄席文字の味わいや<br />美しさをより一層際立たせているように感じた。<br /></span><br /></span></div>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>江戸文字の魅力 1----「相撲字」</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/02/----.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2010:/ebilab//6.480</id>

    <published>2010-02-01T05:58:14Z</published>
    <updated>2010-04-07T05:52:14Z</updated>

    <summary>江戸文字とは、江戸時代に盛んに使用された図案文字の総称で江戸情緒豊かな、相撲、歌...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸のデザイン" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span>江戸文字とは、江戸時代に盛んに使用された図案文字の総称で<br />江戸情緒豊かな、相撲、歌舞伎、提灯や千社札に<br />使われる文字などを総称して「江戸文字」と呼んでいる。<br />それぞれの書体は、もともとは使用される用途も違っていたので<br />別々の名称を持ち、相撲の「相撲字」、歌舞伎の「勘亭流」、<br />寄席の「寄席文字」、千社札の「籠文字」、髭文字、提灯文字、<br />角字など魅力的な文字デザインが誕生し今日に至っている。</span></span></p>
<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E7%9B%B8%E6%92%B2%E7%B5%B51.gif" alt="相撲絵1.gif" width="490" height="274" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">相撲は平安時代まで遡るほど、その歴史は長い。<br />相撲が本格的に行われ始め、<br />相撲に関わる職業が確立したのは江戸時代。<br />貞享元年（1684）に慶安以来の相撲興行の禁止が解かれ、<br />その後元禄年間（1688〜1703）に<br />各地で勧進相撲が許可され盛んになっていった。</span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E7%95%AA%E4%BB%98%E8%A1%A8.gif" alt="番付表.gif" width="357" height="490" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">宝暦（1751〜1763）の頃、<br />上図のような相撲番付を刊行するようになり<br />現在の相撲字の源流を思わせる形式が誕生した。<br />相撲字の通称は、根岸流。<br />創始者である三河屋根岸治右衛門憲吉の姓を冠して、<br />このように呼ばれている。<br />中央に「蒙御免」（ごめんこうむる）とあるのは、<br />大相撲が幕府の認可のもとで興行をおこなっていることを<br />証明するもので現在でもこのなごりが残っている。</span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E3%81%AE%E3%81%BC%E3%82%8A.gif" alt="のぼり.gif" width="368" height="490" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">相撲字の特徴としては、隙間が少なく直線的である。<br />他の江戸文字と異なり、筆のかすれやささくれを嫌わず、<br />むしろ個性として尊重しているところである。<br />現在ではあまり見られないが、</span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">木偏の漢字をバランスを取る意味で<br />木かんむり（例：「松」&rarr;「枩」）で表すのも特徴といえる。<br />また力文字（ちからもじ）とも呼ばれ、<br />力士が互いに力を出し合う様を表しているといわれている。</span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E7%9B%B8%E6%92%B2%E6%96%87%E5%AD%972.gif" alt="相撲文字2.gif" width="240" height="490" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">今は、代々、行司に必須科目として伝えられ、<br />中で達者な人が番付を揮毫（きごう）することになっている。<br />横綱が一番大きく書かれ、以下大関、関脇と<br />地位が下がるにつれ小さく書かれるようになっていき、<br />序ノ口の力士になるともはや<br />虫眼鏡が無ければ読めないほどである。<br />番付はB判全紙（109&times;76センチ）の中に<br />力士が800余り、親方ほか200余りという<br />計1000人を書き込む。</span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/%E7%9B%B8%E6%92%B2%E7%B5%B53.gif" alt="相撲絵3.gif" width="405" height="490" /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">江戸時代末期になると文字による番付と共に<br />錦絵による「絵番付」が人気を呼び<br />相撲見物のおみやげとして大流行したそうだ。<br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">相撲字を学び伝えることは<br />書法もさりながら相撲の知識がとても必要になるそうだ。<br />単なる文字デザインの伝承ではなく<br />相撲文化を伝承するという意味でその役割は大きいと思う。</span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">参考文献<br />・目で見る江戸、明治百科1江戸庶民の暮らしの巻（国書刊行会）<br />・今昔文字変化（板橋区立美術館）<br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span></span></span></p>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>江戸の門付け芸</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2010/01/post-11.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2010:/ebilab//6.465</id>

    <published>2010-01-07T09:52:52Z</published>
    <updated>2010-01-08T02:26:58Z</updated>

    <summary>江戸時代、寄席や見世物小屋だけでなく町には様々な芸をする人が家々を回っていた。獅...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸の生活文化" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_6924A.jpg" alt="DSC_6924A.jpg" width="329" height="490" /><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">江戸時代、寄席や見世物小屋だけでなく<br />町には様々な芸をする人が家々を回っていた。<br />獅子舞、万歳、太神楽、鳥追いなどは正月のその代表的なもの。<br />これらの芸は門の前で行われることから「門付け芸」と呼ばれていた。<br />獅子舞は、舞いに曲芸や道化の要素をプラスした<br />ストーリー性のあるもので、笛や太鼓とともに賑やかに正月気分を<br />盛り上げた江戸の娯楽である。<br />もともとは、信仰に基づくもので、神からの祝福を運ぶものと<br />考えられていたという。<br />だから正月ともなれば祝儀もたんと弾んだのであろう。</span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><br /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_6913A.jpg" alt="DSC_6913A.jpg" width="229" height="154" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_6932A.jpg" alt="DSC_6932A.jpg" width="234" height="155" /><br /></span></span><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">現在でも正月の寄席や劇場で神楽と獅子舞はみることができるが、<br />家々を回わる風習が残るのは、一部の下町あたり。<br />昭和も40年代ごろまでは、獅子に頭を噛んでもらうと<br />厄払いになるといわれ、正月、獅子を見て泣く子どもの声が<br />家々から聞こえたものである。</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_6890A.jpg" alt="DSC_6890A.jpg" width="376" height="252" /></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">一方、門付け芸に対して「ご用とお急ぎでない方は〜」の物売り芸。<br />これは、いかに客を集め、気を引くかを考えた物売りの芸だ。<br />さらにいかに売りつけるかも芸のうち。<br />写真の「南京たますだれ」も簾売りの物売り芸が寄席や見世物小屋の<br />芸に昇格したもののひとつ。<br />庶民は、こうして木戸銭を払わずとも<br />町を歩けばこうした娯楽を楽しむこともできたのだ。</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br />2010年１月３日 大江戸骨董市</span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">（国際フォーラム）にて<br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>年の瀬に江戸の生活を垣間みる</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2009/12/post-10.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2009:/ebilab//6.445</id>

    <published>2009-12-28T11:02:39Z</published>
    <updated>2010-02-25T01:36:22Z</updated>

    <summary>今年もあと僅か。今も昔も、よい年を迎えるために暮れは、縁起物を求める人で賑わう。...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸の生活文化" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">今年もあと僅か。<br />今も昔も、よい年を迎えるために暮れは、縁起物を求める人で賑わう。<br />「春を待つ&nbsp;&nbsp; 事のはじめや&nbsp;&nbsp; 酉の市」と芭蕉の弟子其角が詠んだように<br />酉の市は江戸時代、正月を迎えるための最初の祭だったそうだ。<br />酉の市の名物、熊手は、「福をはき込む」「運をかっ込む」「客を取り込む」<br />といわれ、開運招福、商売繁盛といわれ、人々がこぞって買い求めた。</span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_3487A.jpg" alt="DSC_3487A.jpg" height="325" width="490" /></span></span></span></p>
<p><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_3506A.jpg" alt="DSC_3506A.jpg" height="490" width="325" /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-size: x-small;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_3536A.jpg" alt="DSC_3536A.jpg" height="325" width="490" /><br /></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span style="font-size: x-small;">当時の飾りは、おかめの面、宝船、米俵が人気だったそう。</span></span></span></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span style="font-size: x-small;"><br /></span></span></span></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;"><span style="font-size: x-small;"><br /></span></span></span></span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">酉の市の起こりは、現在の足立区花畑にある「鷲大明神」だといわれる。<br />近在の農民が収穫祭として、「鷲大明神」に鶏を奉納し、終わるとその鶏を<br />浅草寺まで運んで観音堂前に放したのだといいます。<br />以来、各地の鳥に由来する名のついた寺や神社で11月の初めの酉の日<br />に酉の市が立つようになったのだそう。</span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">酉の市と並び、年の暮れを飾る華やかな市といえば、羽子板市。<br />羽子板市は、もともと歳の市と呼ばれ正月用品や縁起物を売るため<br />の市であった。数多くたつ市の中でも一番のにぎわいを見せたのが<br />十二月十七日の浅草寺の歳の市であった。<br />それが、現在羽子板市として独立した形となっている。</span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_6842A.jpg" alt="DSC_6842A.jpg" height="329" width="490" /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_4533A.jpg" alt="DSC_4533A.jpg" height="738" width="490" /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_4586A.jpg" alt="DSC_4586A.jpg" height="738" width="490" /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">羽子板は、運を跳ね上げるといわれ、これも縁起物。</span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">文化文政に盛んになった<span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">押し絵羽子板のメインは歌舞伎役者のもの。</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span style="font-size: small;">みな贔屓の役者を模したものをこぞって買い求めた。</span></span></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span></span></span></p>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>「皆が手を翳して見てくれるのが看板、ありがたいね」</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2009/12/post-9.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2009:/ebilab//6.420</id>

    <published>2009-12-02T04:49:23Z</published>
    <updated>2009-12-08T10:34:21Z</updated>

    <summary>時代劇に登場する江戸の大店の看板は、大きな板に文字を彫り漆や箔で加工した立派なも...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸のデザイン" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">時代劇に登場する江戸の大店の看板は、大きな板に文字を彫り漆や箔で加工<br />した立派なものだが、未だその手彫りの技を継承する額匠は東京に３軒。<br />その一軒である坂井保之さん、智雄さん親子は合羽橋本通りに店を構える。</span></span></p>
<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_1283-A.jpg" alt="DSC_1283-A.jpg" width="490" height="335" /></span></span></span></p>
<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">「看板の基となるものは、仏教の伝来とともに日本に入ってきました。<br />寺社の門殿などに名称を書いて掲げたものを扁額といい、これが後に<br />江戸の町民文化の成熟と共に看板に応用されるようになりました」。<br />智雄さんが話すように看板が文字看板、行灯看板、幟看板、模型看板、<br />判じ物看板など、様々な形で発展したのは江戸時代。<br />それは、華美なものへとエスカレートしていったという。<br />江戸の初期頃までは文字を読める人も少なく、売り物や商売の内容を<br />絵で表現していたが、江戸文字や寺子屋文化の発展により、<br />町人も字が読めるようになると共に、<br />八代将軍、吉宗の質素倹約の幕政を反映して<br />文字看板が主流になったのだそう。<br /></span></span></p>
<span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_1284-A.jpg" alt="DSC_1284-A.jpg" width="325" height="490" /></span>
<p><span style="font-size: x-small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">漆と金箔で仕上げた看板が軒先に掛けられている。</span></span></p>
<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">実際につくられた看板を見ると、文字は立体的に浮き出して見え、<br />遠目にも文字の存在感が増す。<br />これをかまぼこ彫り、額彫りと呼ぶ。<br />これらを彫るのは、「看板刀」と呼ばれる切り出し１本のみ。<br />大看板から携帯ストラップのような小さなものも<br />楷書、草書、篆書、隷書、江戸文字など書体も色々、<br />すべて看板刀で仕上げる。<br />彫る、漆を塗る、箔をはる、みんな手仕事である。</span></span></p>
<span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_1421-a.jpg" alt="DSC_1421-a.jpg" width="241" height="159" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_1480-a.jpg" alt="DSC_1480-a.jpg" width="237" height="157" /></span>
<p><span style="font-size: x-small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">看板刀は刃の中央が山形になっているのが特徴。柄の部分は手に合わせて手作り。</span></span></p>
<span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_1371-a.jpg" alt="DSC_1371-a.jpg" width="487" height="323" /></span>
<p><span style="font-size: x-small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">看板刀を逆手に持ち、板に立て込んで手前に引く。</span></span></p>
<span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_1384-a.jpg" alt="DSC_1384-a.jpg" width="243" height="160" /><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_1349-A.jpg" alt="DSC_1349-A.jpg" width="242" height="160" /></span>
<p><span style="font-size: x-small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">小さなものでも文字の彫りの美しさ、漆の仕上がりは大きなものと変わらない。</span></span></p>
<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">坂井さんが手がけた仕事は、<br />日本橋三越の印の修復、花園饅頭、塩瀬総本家など老舗の看板があるが<br />それだけではない。<br />名だたる寺社の扁額、千社額、招き札、表札なども多く手がける。<br />「うちの仕事は、オールラウンド。寺社仏閣からその筋の人まで」<br />と保之さんは笑う。<br /></span></span></p>
<span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_1378-A.jpg" alt="DSC_1378-A.jpg" width="320" height="481" /></span>
<p><span style="font-size: x-small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">江戸家子猫さんの猫八襲名披露のための招き札。</span></span></p>
<span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_1381-A.jpg" alt="DSC_1381-A.jpg" width="325" height="490" /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-size: x-small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">北京五輪バタフライ銅メダリスト松田丈志の記念招き札。メダルの部分にはブロンズ箔がはられる。</span></span></form>
<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_1489-A.jpg" alt="DSC_1489-A.jpg" width="474" height="716" /></span></span><br /></form><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><br /></span></span></span><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">扁額や看板というと、普通の人には縁のないもののように思うが<br />存外、今人気があるのが招き札だという。<br />「京都 南座の顔見世の招きあげを見てもらえるわかりますが、<br />上方の招き札は木に勘亭流の文字を書いただけのもの。<br />江戸では、文字の輪郭を彫り、<br />塗りで仕上げるという違いがあります。<br />長い間、そうした江戸から続く芸能の世界や<br />祭の会などでやりとりされていた招き札ですが、<br />襲名披露などで目にすることも多く、かっこいい！ <br />と思われる人も多いようですね」と智雄さん。<br />縁起物として何かの記念につくる人も多く、<br />出産の祝いに名前と出生時の記録としての注文もあるのだそう。</span></span></p>
<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">「私たちの仕事のいいところは、仕事が残ること。<br />看板も扁額も千社額も招き札も表札もみんな木とともに歴史を刻んでいく。<br />看板の「看」の字は目の上に手と書く。<br />これは、目の上に手をかざして上を仰ぎ見るという意味。<br />そんな有り難い仕事はないね」と保之さんは続ける。</span></span></p>
<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;"><img class="mt-image-none" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/DSC_1391-a.jpg" alt="DSC_1391-a.jpg" width="332" height="500" /></span><br /></span></span><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">（右から）台東区無形文化財の福善堂 三代目の坂井保之さんと<br />嫁いでから下ごしらえ、仕上げの仕事を覚えたという<br />奥さんの節子さん。大学を卒業後すぐに修行をし、<br />４代目となる智雄さん。<br />木と漆の香りのする仕事場で愛犬とともに記念撮影。<br />お仕事中、取材にご協力いただき、ありがとうございました。</span></span></p>
<p><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;"><span enctype="application/x-www-form-urlencoded" class="mt-enclosure mt-enclosure-image" style="display: inline;">福善堂 坂井看板店 <a title="福善堂　坂井看板店" href="http://www.interq.or.jp/tokyo/fukuzen/">http://www.interq.or.jp/tokyo/fukuzen/</a><br /></span></span></span></p>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>簡単で早くて旨い、江戸の味「深川めし」</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2009/09/post-6.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2009:/ebilab//6.285</id>

    <published>2009-09-10T05:43:25Z</published>
    <updated>2009-11-05T03:15:27Z</updated>

    <summary>東京の下町では、浅蜊料理が食卓に登場する頻度がとても高い。初夏からの旬の季節には...</summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸の生活文化" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    <category term="深川めし　池波正太郎" label="深川めし　池波正太郎" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<div id="read_txt2"><span style="font-size: large;">東京の下町では、浅蜊料理が食卓に登場する頻度がとても高い。<br />初夏からの旬の季節には、浅蜊のみそ汁、吸い物はもちろんのこと、殻ごと酒で蒸したもの、<br />浅蜊のむき身を生姜とともに醤油で甘辛くさっと煮たもの、<br />白ネギとむき身、油揚げを煮て卵でとじたもの、<br />冬になれば大根と浅蜊のむき身たっぷりの鍋など&hellip;&hellip;。<br />池波正太郎の小説にもよく江戸の「食」が出てくるが、浅蜊を使った料理も登場する。</span><strong><br /><br /><br /></strong></div>

<div style="text-align: left;"><!--name -->
<div style="text-align: left;"><span style="color: #3366ff;"><span style="font-size: large;">「待たせていただきたい」<br />という大治郎に、先ず、冷酒を湯のみ茶碗にいれて出した。<br />── 略 ──<br />それから、おみねは夕餉の支度にかかり、たちまちに大治郎へ膳を出した。<br />その支度があまりにも早かったので、大治郎は遠慮をする間とてなかった。<br />いまが旬の浅蜊の剥身と葱の五分切を薄味の出汁にたっぷり煮て、これを土鍋ごと持ち出したおみねは、汁もろとも炊きたての飯へかけて、大治郎へ出した。<br />深川の人々は、これを「ぶっかけ」などとよぶ。<br />それに大根の浅漬のみの食膳であったが、大治郎は舌を鳴らさんばかりに四杯も食べてしまった。</span></span></div>
<div style="text-align: right;"><span style="color: #3366ff;"><span style="font-size: large;">『剣客商売 待ち伏せ』より</span></span></div>
<!--interview --></div>
<!--txt_set -->
<div style="text-align: left;"><!--name -->
<div><br /><br /><span style="font-size: large;">この「ぶっかけ」こそ、ご存知「深川めし」である。<br />深川辺りの漁師が忙しい仕事の合間に、文字通りそこで獲れた浅蜊を使って考え出した料理だけあって、簡単で早くて旨い！ おみねの手際のよさ、そして大治郎の食べっぷりからも分かろうというものだ。<br />現在、店で出す「深川めし」には、「ぶっかけ」と「炊き込み」がある。<br />そしてぶっかけは、ほとんどが味噌仕立てだ。<br />しかし、おみねが作ったものは、文面からはかるに、どうもそうではないらしい。<br />そこで、おみね風「深川」を小鍋仕立てにして再現してみた。</span></div>
<div><strong><br /></strong></div>
<!--interview -->
<div><img class="mt-image-right" src="http://www.jlds.co.jp/ebilab/images/35_18.jpg" alt="35_18.jpg" width="400" height="358" /></div>
<!--gazou --> <!--caption --></div>
<!--txt_set --> <!--midashi_img --> <!--name -->
<p style="text-align: left;"><strong><br /><br /><br /></strong><span style="font-size: large;">長葱の甘みと浅蜊の出汁が合わさり、旨味をたっぷり吸った葱が酒のあてには丁度いい塩梅。<br />これをご飯にかければ「ぶっかけ」となるわけである。<br />また、夏の食欲がない日、ちょっと胃が疲れている時には、<br />出汁であたためた豆腐に、味噌汁よりも少し濃いめの味噌仕立てにした「深川」を掛けてちょっと山椒を振って食べる「深川豆腐」がおすすめ。<br />くれぐれも浅蜊を煮過ぎないことが美味しく作るポイントだ。<br /><br />だいたい、気の短い江戸っ奴が手間ひまかけて、料理をこねくりまわして作るわけがない。「深川」も浅蜊の剥身を使えば、ものの10分ちょっとででき上がる。<br />時間がない、でもカラダにいいものが食べたい！ 現代人にももってこいのメニューなのではないかぇ。</span></p>]]>
        
    </content>
</entry>

<entry>
    <title>夏の夜空に咲く、大輪の火の花</title>
    <link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.jlds.co.jp/ebilab/2009/08/post.html" />
    <id>tag:www.jlds.co.jp,2009:/ebilab//6.345</id>

    <published>2009-08-01T05:24:19Z</published>
    <updated>2009-11-05T03:16:51Z</updated>

    <summary><![CDATA[ &nbsp; 今年の隅田川花火大会は７月25日（土）、昔も今も花火は夏の人気行...]]></summary>
    <author>
        <name>JLDS</name>
        <uri>http://www.jlds.co.jp/cgi-bin/mt/mt-cp.cgi?__mode=view&amp;blog_id=6&amp;id=1</uri>
    </author>
    
        <category term="江戸の生活文化" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#category" />
    
    <category term="隅田川　花火　両国　歌川広重" label="隅田川　花火　両国　歌川広重" scheme="http://www.sixapart.com/ns/types#tag" />
    
    <content type="html" xml:lang="ja" xml:base="http://www.jlds.co.jp/ebilab/">
        <![CDATA[<div id="title_img"><img src="http://www.jlds.co.jp/img_ebiken/34_5.jpg" alt="花火" width="400" /></div>
<!--title_img -->
<p>&nbsp;</p>
<div id="read_txt2"><span style="font-size: large;"><span style="color: #000000;">今年の隅田川花火大会は７月25日（土）、昔も今も花火は夏の人気行事。「玉屋ぁ〜、鍵屋ぁ〜って言えばいいんでしょ〜」という浴衣姿の男女の話し声が通りすがりに聞こえてきた。果たして、彼らはその意味を知っているのだろうか？ <br />隅田川の花火は、享保18年（1733）両国の大川で「川開き花火大会」が開催されたことに始まる。玉屋は両国橋の上流、鍵屋は下流に分かれて船から花火を打ち上げた。当時、日本橋横山町に店を構える老舗の鍵屋から独立を許された手代、静七が起こした玉屋（両国吉川町）の花火のほうが評判が高かったという。しかし、実際にこの二つの花火師が競い合ったのは、わずかに35年&hellip;&hellip;、天保14年（1843）に失火し、玉屋は江戸払いとなり鍵屋が独占することとなる。その鍵屋も十二代目が花火よりも踊りにうつつを抜かし、享保から続く店を潰してしまった。160年以上にわたり、「玉屋ぁ〜、鍵屋ぁ〜」のかけ声だけが残っていることに驚くばかりだ。<br />江戸時代の花火は、今のようにオレンジやピンク、ブルーにグリーンなどの色はなく、ほぼ単色でもっと渋みのある色合いであったという。なぜか単色の火の粉が枝垂れのように振ってくる花火を見ると心が躍るのは、派手を野暮とし粋を信条とする江戸っ奴のDNAか&hellip;&hellip;！？</span></span></div>
<!--read_txt2 -->
<p>&nbsp;</p>
<div class="midashi_img"><img src="http://www.jlds.co.jp/img_ebiken/34_6.jpg" alt="インタビュー" /></div>
<!--midashi_img -->
<p>&nbsp;</p>
<div class="txt_set"><!--name --><!--interview -->
<div class="gazou"><img src="http://www.jlds.co.jp/img_ebiken/34_17.jpg" alt="" width="400" /></div>
<!--gazou --><!--caption --></div>
<!--txt_set -->
<p>&nbsp;</p>
<div class="txt_set"><!--name -->
<div class="interview"><span style="font-size: large;">浮世絵、花火といえば歌川広重の「両国花火」。灯りも何もない真っ暗な空高くに上がる花火は、江戸っ奴たちの目をどんなに楽しませたことだろう。年々派手になる今の花火は、美しいことに違いないが明るい空やネオンと競うようで少し虚しさも感じる。すべての灯りを消し、江戸の花火を復活させてみたい。</span></div>
<!--interview --></div>
<!--txt_set --><!--shoukai_set -->
<p>&nbsp;</p>
<!--logo -->]]>
        
    </content>
</entry>

</feed>
